— Onze geschiedenis —

 De Vichtse textiliens en hun koers

De Roots

Vichte is een klein Zuid-West-Vlaams dorp dat zich situeert tussen de Schelde en de Leie. Het telt momenteel een kleine 5000 inwoners. Niets doet echter vermoeden dat deze kleine gemeente mee aan de bakermat van het West-Vlaamse wielrennen stond.

Eind de 19de eeuw was er - mede door de natte kleigronden die de landbouw moeilijk maakten - weinig economische activiteit in het dorp. In 1875 kwam daar verandering in. Een zekere Joannes Steverlynck komt er zich met zijn gezin vestigen en startte er met het 'scheren van kettingen' (garenvoorbereiding voor de handwevers). Het bedrijf groeide snel en in 1886 richtten de familie een door stoom aangedreven weverij op, wat toen uniek was in de regio.

Stoomweverij van J. Steverlynck met zijn zonen en personeel

Ook de kerkbaljuw, Ivo Bekaert, stortte zich op het textiel en koopt 6 weefgetouwen voor het maken van matrasstof. Op deze manier ontstond er bedrijvigheid en menige volgden hun voorbeeld.

Het was dezelfde periode waarin de fiets zijn intrede deed in het platteland en de textiliens waren er als de kippen bij om zo een 'hebbeding' aan te schaffen. Niet iedereen kon zich in deze periode een fiets aanschaffen en men moest er al vlug een half arbeiders jaarloon voor neertellen.

De Vichtse fietsers verenigden zich en richtten er - als éen van de eerste 10 in de provincie – hun eigen wielrijdersbond op. Al heel snel startte de club ook met het organiseren van koersen en op 7 juli 1895 worden er in het plattelandsdorp reeds 2 koersen verreden, waaronder één voor de leden van de wielrijdersbond zelf. Dat de fiets toen voor de "happy few" was, konden we afleiden uit de deelnemerslijst (zie affiche) die exclusief bestond uit notabele (textiel)ondernemers.

Affiche van de eerste Vichtse koersen uit 1895

Tijdens de Eerste Wereldoorlog kreeg Vichte het sterk te verduren en aan koersen werd er niet meer gedacht. Gelukkig weten de gebroeders Steverlynck en de familie Bekaert na de oorlog hun gestolen weefgetouwen uit Duitsland terug te halen. Met de nodige wendbaarheid zorgden de families ervoor dat het dorp zich snel economisch kan herstellen. Dit betekende de verdere doorstart van de textielindustrie in de gemeente. Enkele directieleden, slimme meestergasten of arbeiders van de eerste textielbedrijven, begonnen immers zelf te rekenen en startten er hun eigen onderneming. Er was immers vraag genoeg. Overal in het dorp werden er weverijen opgericht.

Op het hoogtepunt in de jaren zeventig van de vorige eeuw kende Vichte de grootste industrialisatiegraad van West-Vlaanderen. Er werden toen een 2500 mensen tewerkgesteld in de textielfabrieken in een dorp met amper 3000 inwoners. Waar gewerkt wordt, is er ook nood aan ontspanning.

Start Textielprijs

Al van in de beginperiode wilden de sociaal voelende textielondernemers vertier aanbieden aan hun medewerkers en dorpsgenoten. Van cultuur was er toen nog weinige sprake en koersen waren hét medium om de jaarlijkse kermissen op te fleuren.

Zo richtten de textiel fabrieksbazen Bekaert, Vandendriessche en Steverlynck met enkele kompanen in 1925 een nieuwe wielclub op, genaamd 'Wiel in Wiel'. Ze ondernamen toeristisch fietstochten naar hun klanten en leveranciers in Gent en Luik, maar al snel begonnen ze ook terug wielerwedstrijden te organiseren.

Oprichtingsfoto van het bestuur Wiel in Wiel uit 1925 met de typische petten

Eerst voor de jeugd, met onder meer het Belgisch Kampioenschap voor beginnelingen in 1927, maar het jaar erna komt de elite naar Vichte voor de eerste "gro(o)te prijs Vichte" ; later omgedoopt tot "Textielprijs Vichte". "Zijn de Heren bereid om te koersen" weerklonk het welkomst woord. De renners kregen een flinke rit van 105 km te verteren over tien lokale ronden met de Tiegemberg als scherprechter. Als premie werden duivenjongen geschonken uit het beroemde kweeknest Julien Matthijs toen voorzitter van Wiel in Wiel en textielondernemer.

Affiche 'Groote Prijs Vichte van 1935'

Alfred Hamerlinck ('Don Fredo' in de volksmond) wint de eerste editie en zal er met zijn zes overwinningen recordhouder blijven.

Passage Gro(o)te Prijs in het centrum van Vichte, editie 1935

Behoudens vijf edities tijdens de Tweede Wereldoorlog is dekermiskoers elk jaar blijven doorgaan en ook nu nog start de Textielprijs elke dinsdag na de derde zondag van september. Kort na de Tweede Wereldoorlog organiseerde de club nog tweemaal Luik-Vichte waar Marcel Kint de eerste editie van won en nog een tiental keer een Ommegangsprijs voor Elite.

De vedetten onder de kerktoren

"Vichte koerse" kan nog steeds rekenen op een massale opkomst van supporters en renners. De belangstelling is ook te merken aan de mooie erelijst met onder meer Alfred Hamerlinck (6x), Juul Huvaere, Albert Sercu, Wereldkampioen Marcel Kint, Gilbert Desmet, Ollivier Valère, André Defoort, Briek Schotte, Olympisch kampioen André Noyelle, Armand Desmet, Joseph Planckaert, Rik Van Looy (2x), Walter Godefroot, Marc Demeyer, Michel Pollentier, Carlo Bomans, Wouter Weylandt, Jens Keukeleire, Jens Debusschere, Iljo Keisse (3x), Julien Vermote, Florian Sénéchal, Dries De Bondt (3x), …

Winnaar Jef Planckaert in 1960 met Briek Schotte (intussen ploegleider)

Eén van de roemrijkste edities was de ommegangskoers in 1954. We citeren Karel Van Wijnendaele uit Sportwereld : "Zes lijkduivels slingerden zich in matige kronkel- vaart in de richting van Vichte-station. Daar zou beslist worden wie onder hen de palm zou krijgen, waarvoor met zoveel verbetenheid ge- kampt werd, vooral tijdens de laatste twee ronden. Allen keken uit naar de taaie Briek Schotte, zetten zich in zijn wieltje en niemand sprong. Ja toch, Briek probeerde het op 300 meter een eerste maal zelf, maar nauwelijks was het weer stil gevallen of Gilbert Desmet ritste weg met Roger Decock en Valeer Ollivier in het wiel en met Briek Schotte sterk aandringend rechts. En de kracht haalde het in die krachten slopende finale op de snelheid. Verbazend rap in zijn bonkige maar efficiënte stijl op de kalseidewegen schoof Briek de spurtersbazen voorbij om een mooi en verdiende overwinning te halen."

Overwinningsfoto van de Ommegangsprijs 1954 waar Briek Schotte de medestanders kan afhouden op de meet

Geen koers zonder kermis – geen kermis zonder koers

De Koninklijke Sportvereniging Wiel in Wiel is intussen een kranige 100-jarige geworden met de Textielprijs als oudste nog bestaande kermiskoers cat 1.3 elite m/z contract.

Al sinds haar oprichting wordt het voorzitterschap gedragen door lokale textielondernemers en draait de vereniging volledig op vrijwilligerswerk.

Bestuur "Wiel in Wiel" bij 100 jarig bestaan met de historisch opnieuw geconfectioneerde retro pet in 2025

Naast de elitekoers worden er jaarlijks nog een 5-tal wedstrijden voor de jeugd en parochianen georganiseerd.

De Textielprijs Vichte is één van de grote ambassadeurs van de kermiskoersen. Een geuzenaam die met veel eer door de club wordt gedragen. Wellicht bestaat er geen enkel dorp waar er zoveel koerskilometers per inwoner zijn verreden als in Vichte. De vereniging blaakt van ambitie en hoopt nog lang zijn koersen rond de kerktoren te kunnen organiseren. Ze zijn immers de bron van onze Vlaamse wielercultuur.

Het volledig verhaal werd neergeschreven in het boek 'het koersdorp Ter Vichten', 272 pagina's koersfolklore met meer dan 300 foto's - geschreven door Tino Gabriel en uitgeven door Wiel in Wiel VZW - verkrijgbaar via de webshop van www.textielprijsvichte.be

Onze partners